Πέρα από τους Τέσσερις Τοίχους: 5 Μαθήματα Ζωής από το "Schoolscape" του 2ου Γυμνασίου Αχαρνών

1. Εισαγωγή: Όταν οι Τοίχοι Σταματούν να Σιωπούν

Μπορεί το κτίριο ενός σχολείου να διδάξει εξίσου αποτελεσματικά με ένα εγχειρίδιο; Ως κοινωνικοί επιστήμονες, συχνά αναφερόμαστε στον όρο "Schoolscape" (Σχολικό Τοπίο) για να περιγράψουμε το σύνολο των οπτικών και γλωσσικών μηνυμάτων που συγκροτούν τον φυσικό χώρο της μάθησης. Το 2ο Γυμνάσιο Αχαρνών μεταμορφώνει αυτό το τοπίο από ένα ψυχρό κέλυφος σε έναν "βιωμένο χώρο" (lived space), όπου οι τοίχοι παύουν να σιωπούν. Μέσα από τη συμβολική οικειοποίηση του χώρου, η τέχνη και ο λόγος γίνονται εργαλεία που μετατρέπουν την καθημερινότητα των μαθητών σε μια διαρκή ανακαλυπτική διαδικασία, αναδεικνύοντας πώς το περιβάλλον μπορεί να σμιλεύσει συνειδήσεις.

2. Μάθημα 1ο: Η Ενσυναίσθηση ως Κοινωνικό Αποτύπωμα

Στους διαδρόμους του σχολείου, η αποδοχή της διαφορετικότητας δεν αποτελεί μια θεωρητική άσκηση, αλλά ένα ζωντανό κοινωνικό αποτύπωμα. Το "Δέντρο των Συναισθημάτων" επιτρέπει στους εφήβους να εξωτερικεύσουν τον εσωτερικό τους κόσμο (χαρά, θυμός, αγωνία, ελπίδα), ενώ οι δράσεις για την Παγκόσμια Ημέρα Αναπηρίας, εμπνευσμένες από το βιβλίο «Αναπήρωες», καλλιεργούν μια κουλτούρα συμπερίληψης.

Η ανθρωπολογική αξία του Schoolscape αποκαλύπτεται στην ειλικρίνεια της μαθητικής έκφρασης. Στην τοιχογραφία με το μήνυμα "Είμαστε όλοι ίσοι", οι μαθητές χρησιμοποιούν αδιαμεσολάβητες περιγραφές για να αγκαλιάσουν την πραγματικότητα: «Ψηλός, Κοντός, Χοντρός, Λεπτός, Μαύρος, Άσπρος». Αυτή η ωμή, έντιμη καταγραφή αποδεικνύει ότι η ισότητα ξεκινά από την αναγνώριση της ορατότητας του άλλου. Η ατμόσφαιρα αυτή συμπληρώνεται από τη φιλοσοφία του Μικρού Πρίγκιπα:

"Μόνο με την καρδιά μπορεί να δει κανείς καλά. Ότι είναι ουσιαστικό είναι αόρατο στα μάτια."

"Αν έρχεσαι όμως όποτε να 'ναι, δεν θα ξέρω πότε... ποιά ώρα να φορέσω στην καρδιά μου τα καλά της."

Πανελλήνια Σχολική Ημέρα κατά της Βίας στο Σχολείο

Η 6η Μαρτίου έχει καθιερωθεί ως Πανελλήνια Σχολική Ημέρα κατά της Βίας στο σχολείο. Η ημέρα αυτή αποτελεί μια αφορμή για εκπαιδευτικούς, μαθητές/τριες και γονείς των σχολείων όλης της χώρας να ανταλλάξουν σκέψεις, πληροφορίες και ιδέες και να ενεργοποιηθούν δράσεις ευαισθητοποίησης για την πρόληψη και αντιμετώπιση της σχολικής βίας και εκφοβισμού που εκδηλώνεται μεταξύ και εναντίον των μαθητών/τριών, ώστε να περιοριστούν οι δίαυλοι εκδήλωσης της βίας στη ζωή των ανηλίκων και αποτραπούν οι αρνητικές συνέπειες στις διαπροσωπικές τους σχέσεις.

Χωρίς σωματική έκφραση το μυαλό των μαθητών ναρκώνεται

«Αυτό που συμβαίνει είναι ότι μεγαλώνοντας τα παιδιά τα εκπαιδεύουμε προοδευτικά από τη μέση και πάνω. Επικεντρώνουμε στο κεφάλι τους. Και ελαφρώς προς τη μία μεριά ,την αριστερή, δηλαδή καλλιεργούμε τη λογική (αναλυτική σκέψη, γλώσσα, μαθηματικά και φυσικές επιστήμες). Δεν υπάρχει ούτε ένα εκπαιδευτικό σύστημα στον πλανήτη που να διδάσκει καθημερινά π.χ χορό στα παιδιά με τον τρόπο που διδάσκονται τα μαθηματικά. Γιατί; Γιατί όχι; Όλοι έχουμε σώματα. Δεν έχουμε;» ( Κεν Ρόμπινσον)

Η μονόπλευρη εκπαίδευση του μυαλού είναι αναποτελεσματική και βαρετή αν δεν φροντίσουμε παράλληλα την εκπαίδευση του σώματος και κατ’ επέκταση της ψυχής. Η κυρίαρχη τάση είναι να χρησιμοποιούνται τα σωματικά μέρη ενός παιδιού (μάτια, αυτιά, χέρια, πόδια, στόμα) ως βοηθητικά μόνο εργαλεία που υπηρετούν αποκλειστικά έναν σκοπό: ως πύλες εισόδου και άμεσης μεταφοράς της πληροφορίας στο μυαλό. Με αυτό τον τρόπο όμως χάνονται στη διαδρομή πολλά από τα πιο πολύτιμα συστατικά της μάθησης, τα συναισθήματα. Και τα συναισθήματα πολλές φορές γεννιούνται και κατοικούν στο σώμα. Το σώμα λοιπόν δεν είναι μόνο ο διακομιστής πληροφοριών στο μυαλό αλλά και ο γεννήτορας συναισθημάτων.