Παράδοση και κατοικία στην Ήπειρο

Στα βουνά της Ηπείρου, εκεί που ο άνεμος σφυρίζει ανάμεσα στα έλατα και τα νερά κυλούν ασταμάτητα, στέκονται περήφανα τα πέτρινα σπίτια των προγόνων μας. Χτισμένα με ντόπια πέτρα, ξύλο και πλάκες, μοιάζουν με φυσική προέκταση του τοπίου, σαν να γεννήθηκαν από τη γη που τα φιλοξενεί.

Η ελληνική κατοικία παρουσιάζει ιδιαίτερη διαφοροποίηση ανάλογα με την περιοχή, το κλίμα και τις πολιτιστικές επιρροές. Παρακάτω παρουσιάζονται σειρά κατοικιών της ορεινής Ηπείρου που αντιστέκονται στο πέρασμα του χρόνου και μέχρι σήμερα αποτελούν δείγματα απλότητας και πρακτικότητας.

Το σπίτι λειτουργεί ως κέντρο οικογένειας και εργασίας.

Το σπίτι δεν ήταν απλώς καταφύγιο. Ήταν εργαστήρι, φάρος, μνήμη. Στο ισόγειο ζούσαν τα ζώα, φυλάσσονταν τα εργαλεία, αποθηκεύονταν οι καρποί. Στον επάνω όροφο, η οικογένεια μοιραζόταν τη ζεστασιά του τζακιού, τις ιστορίες του χειμώνα και τις ελπίδες της άνοιξης.

Η αρχιτεκτονική εκφράζει ταυτότητα, αυτάρκεια και κοινωνική συνοχή.

Αισθητική και Μορφολογία

• Λιτή, γεωμετρική μορφή με έμφαση στη λειτουργικότητα

• Μικρά παράθυρα για προστασία από το κρύο

• Διακριτικά διακοσμητικά στοιχεία σε πόρτες, γείσα και εσωτερικά δοκάρια

Το τζάκι ήταν η καρδιά του σπιτιού. Εκεί ψηνόταν το ψωμί, εκεί ζεσταινόταν ο Χριστός, όπως έλεγαν οι παλιοί, όταν έκαιγαν το Χριστόξυλο τις γιορτές. Οι πέτρινοι τοίχοι κρατούσαν έξω το κρύο, αλλά μέσα κρατούσαν τη θαλπωρή, την αγάπη και την παράδοση.

Κάθε σπίτι είχε τη δική του ψυχή. Τα μικρά παράθυρα, οι ξύλινες πόρτες, οι αυλές με τα λουλούδια και τα κλήματα, όλα μιλούσαν για ανθρώπους που ζούσαν με σεβασμό στη φύση και πίστη στη ζωή.

Η ηπειρωτική κατοικία δεν είναι απλώς αρχιτεκτονική. Είναι αφήγηση. Είναι η πέτρινη αγκαλιά που κράτησε γενιές ολόκληρες και συνεχίζει να μας εμπνέει.

Καθημερινή ζωή και οικιακή οικονομία του χτες

Τα παλιά χρόνια, ήταν συνεχής και αδιάκοπη η προσπάθεια της κάθε αγροτικής οικογένειας να εξασφαλίσει όσο το δυνατόν περισσότερα είδη διατροφής, για να μπορέσει να θρέψει την πολυάριθμη φαμίλια της.
Για την εξασφάλιση αυτών των αγαθών, των τόσο απαραίτητων για τη συντήρησή τους, λειτουργούσε ένα ολοκληρωμένο σύστημα παραγωγής τους από την ίδια οικογένεια. Τα προσφερόμενα προϊόντα προς αγορά, από τα παντοπωλεία, ήταν απρόσιτα. Αυτά τα παντοπωλεία ήταν κάτι σαν τα σημερινά super-market, γιατί πούλαγαν όλα τα είδη της εποχής. Εκτός από τα τρόφιμα είχαν λιπάσματα, θειάφι, είδη κιγκαλερίας, βαφές, πρόκες… μέχρι και ασπιρίνες. Όμως ο πολύς κόσμος δεν είχε χρήματα για να τα αγοράσει. Ειδικά οι φτωχοί αγρότες έπιαναν χρήματα στα χέρια τους μόνο το καλοκαίρι που πούλαγαν τα προϊόντα τους. Είναι γνωστό ότι αρκετά παλιά, το εμπόριο γινόταν με ανταλλαγή προϊόντων. Αργότερα μπήκε το βερεσέ (αγορά με πίστωση). Οι πιο τακτικοί πελάτες των καταστημάτων αυτών ήταν τα πιτσιρίκια, αν και δεν έκαναν μεγάλους λογαριασμούς, που αγόραζαν συνήθως καραμέλες, στραγάλια και κανένα ξερολούκουμο.

Το βασικό είδος διατροφής ήταν βέβαια και τότε το ψωμί και μετά το λάδι. Όμως ο μεγάλος αγώνας ήταν για το ψωμί της χρονιάς. Προσπάθεια του κάθε αγρότη ήταν να αυξήσει την παραγωγή του σιταριού και του κριθαριού, για να χορτάσει η οικογένειά του ψωμί. Βέβαια το αποτέλεσμα δεν ήταν πάντα θετικό. Τότε αναγκάζονταν να αγοράσουν στάρι ή έτοιμο αλεύρι.
Στο παρακάτω βίντεο με τίτλο:«Αλωνέματα στην Καλαμαύκα», που δημιούργησε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Καλαμαύκας Ιεράπετρας και παραχώρησε στο Μουσείο Λούλη, βλέπουμε τον παραδοσιακό τρόπο καλλιέργειας της γης.

τι είναι η Οικιακή Οικονομία

Οικιακή Οικονομία

Είναι η επιστήμη που προάγει την ορθολογική και αειφόρα διαχείριση  των αγαθών και των ανθρώπινων πόρων αξιοποιώντας, αναπτύσσοντας  και οργανώνοντας  τους, με σκοπό την μακροχρόνια ευημερία του ατόμου, της οικογένειας, της κοινότητας και της κοινωνίας. Αυτόματα λοιπόν μελετά και ερευνά πληθώρα επιστημών και τεχνών που αφορούν το άτομο και το φυσικό, οικογενειακό, κοινωνικό , οικονομικό και πολιτιστικό του περιβάλλον.

Το γνωστικό αντικείμενο της επιστήμης είναι η ισορροπημένη ανάπτυξη του ατόμου σε σχέση με το περιβάλλον (φυσικό, οικογενειακό, κοινωνικό). Η φιλοσοφία της επιστήμης στηρίζεται στην ανακάλυψη της γνώσης και την καλλιέργεια της συνείδησης για τη δημιουργία ενός «υγιούς»  περιβάλλοντος για την οικογένεια, προκειμένου να επιτευχθεί η ολόπλευρη ανάπτυξη της ανθρώπινης προσωπικότητας και η βελτίωση της ποιότητας ζωής του ατόμου για την επίτευξη της ευημερίας.