Γιατί το Πρόβλημα δεν είναι τα Χρήματα

Μαθήματα Ζωής από την Οικονομική Επιστήμη

1. Εισαγωγή: Η Αιώνια Ανικανοποίητη Φύση μας

Παρά την αλματώδη τεχνολογική πρόοδο και την αφθονία αγαθών που χαρακτηρίζει τη σύγχρονη εποχή, ένα παράδοξο παραμένει ακλόνητο: η αίσθηση ότι ποτέ δεν έχουμε «αρκετά». Αυτό το αίσθημα ανικανοποίητου δεν είναι απλώς μια προσωπική αδυναμία, αλλά η καρδιά της Οικονομικής Επιστήμης.

Το θεμελιώδες πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη χρημάτων, αλλά η έννοια της «στενότητας». Πρόκειται για τη διαρκή σύγκρουση ανάμεσα στις Φυσικές Ανάγκες μας (επιβίωση: τροφή, στέγη) και τις Κοινωνικές Ανάγκες ή ανάγκες Πολιτισμού (επικοινωνία, ενημέρωση, βελτίωση βιοτικού επιπέδου). Ενώ οι πρώτες είναι πεπερασμένες, οι κοινωνικές ανάγκες είναι απεριόριστες και πολλαπλασιάζονται συνεχώς, οδηγώντας μας σε μια μόνιμη κατάσταση έλλειψης πόρων σε σχέση με τις επιθυμίες μας.

2. Το Παράδοξο του Πλούτου: Γιατί η Στενότητα Αφορά και τους Πολυεκατομμυριούχους

Η στενότητα είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο που δεν κάνει διακρίσεις. Συχνά πιστεύουμε ότι αν είχαμε περισσότερα χρήματα, το οικονομικό πρόβλημα θα λυνόταν. Ωστόσο, η οικονομική θεωρία διδάσκει ότι το πρόβλημα είναι δομικό και δεν αφορά τα νομίσματα, αλλά τους συντελεστές παραγωγής.

Ακόμα και ένας πολυεκατομμυριούχος ποδοσφαιριστής αντιμετωπίζει στενότητα: ο χρόνος του είναι περιορισμένος. Δεν μπορεί να βρίσκεται στο γήπεδο για έναν αγώνα και ταυτόχρονα να γυρίζει ένα διαφημιστικό σποτ. Επιπλέον, το πρόβλημα επιδεινώνεται παγκοσμίως λόγω της αύξησης του πληθυσμού, της κατασπατάλησης πόρων σε πολέμους, της εξάντλησης πρώτων υλών (όπως το πετρέλαιο) και της έλλειψης σύγχρονης τεχνολογίας σε πολλές περιοχές.

«Το Οικονομικό πρόβλημα κάθε κοινωνίας δεν οφείλεται στην έλλειψη χρημάτων. Οφείλεται στη διαφορά που υπάρχει μεταξύ των απεριόριστων αναγκών του ανθρώπου και της περιορισμένης ποσότητας συντελεστών παραγωγής.»

Οικονομικά

 

Το παραπάνω βίντεο μας δίνει με απλά λόγια το Θεμελιώδες οικονομικό Πρόβλημα. Μιλάει δηλαδή για την Οικονομία που είναι μια μηχανή και ξεκινά από τις ανθρώπινες ανάγκες, οργανώνει πόρους, παράγει αγαθά, τα ανταλλάσσει στην αγορά και μετρά την ευημερία μέσα από δείκτες, λειτουργώντας ως ένα ενιαίο, δυναμικό σύστημα.

Συγκεκριμένα παρουσιάζει τη βασική σύγκρουση της οικονομίας, καθώς η οικονομία γεννιέται από μια θεμελιώδη αντίθεση:

Απεριόριστες ανθρώπινες ανάγκες - Περιορισμένοι παραγωγικοί πόροι

Αυτή η αντίθεση ονομάζεται στενότητα (scarcity) και αναγκάζει κάθε κοινωνία να κάνει επιλογές. Τα τρία θεμελιώδη οικονομικά ερωτήματα που κάθε κοινωνία καλείται να απαντήσει είναι: 

1. Τι να παραχθεί
2. Πώς να παραχθεί;
3. Για ποιον να παραχθεί;

Δυστυχώς για κάθε επιλογή υπάρχει και ένα τίμημα που είναι αυτό που θυσιάζουμε για να αποκτήσουμε κάτι άλλο. Στην Οικονομία αυτό ονομάζεται Κόστος Ευκαιρίας.

Η παραγωγή έρχεται να απαντήσει στη στενότητα των πόρων και κάθε κοινωνία οργανώνει την παραγωγή σε τρεις τομείς:

Πρωτογενής: γεωργία, αλιεία, εξόρυξη

Δευτερογενής: βιομηχανία, κατασκευές

Τριτογενής: υπηρεσίες (εμπόριο, υγεία, εκπαίδευση, τουρισμός)

Η Παραγωγή είναι το αποτέλεσμα του κατάλληλου συνδυασμού των παραγωγικών συντελεστών. Οι τέσσερις συντελεστές παραγωγής είναι:

• Εργασία – μισθός
• Φυσικοί πόροι 
• Κεφάλαιο 
• Επιχειρηματικότητα – κέρδος

Δες εδώ την παρουσίαση:

Η οικονομική μηχανή!

Ελληνικός κινηματογράφος και οικονομία

Σύγχρονη Βιομηχανία τροφίμων

1. Αυτόματη γραμμή παραγωγής ψωμιού στο εργοστάσιο: www.ozkoseoglu.com 
2. Μηχανήματα κατασκευής γλυκών και μπισκότων: www.bakon.com
3. Αυτόματη μηχανή αρτοποιίας: www.bakonusa.com
4. Belshaw Century Hands-free σύστημα παραγωγής ντόνατς: www.belshaw- adamatic.com
5. Γραμμή διακόσμησης: www.selmi-group.it
6. Παραγωγή τορτίγιας από καλαμπόκι Tortilla Line.
7. Maggi Noodle διαδικασία παραγωγής: www.pavan.com
3. Αυτόματη μηχανή αρτοποιίας: www.bakonusa.com
4. Belshaw Century Hands-free σύστημα παραγωγής ντόνατς: www.belshaw- adamatic.com
5. Γραμμή διακόσμησης: www.selmi-group.it
6. Παραγωγή τορτίγιας από καλαμπόκι Tortilla Line.
7. Maggi Noodle διαδικασία παραγωγής: www.pavan.com

Διατροφή και σπατάλη

«Αν ο παγκόσμιος πληθυσμός αγγίξει τα 9,6 δισεκατομμύρια έως το 2050, τότε θα χρειαστούν σχεδόν 3 πλανήτες σαν τη Γη για να παράσχουν τους απαραίτητους φυσικούς πόρους που χρειάζονται για τη διατήρηση του υπάρχοντος μοντέλου ζωής» σημειώνει η Βίκυ Μπαρμπόκα, υπεύθυνη του προγράμματος «Καλύτερη Ζωή» του WWF Ελλάς .
Την ίδια στιγμή, 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι υποσιτίζονται και 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι ενώ στην Ελλάδα, μία τετραμελής οικογένεια πετάει κάθε χρόνο στα σκουπίδια 120 κιλά φαγητού.

Τα παιδιά στον κόσμο

Πλούσιες και φτωχές χώρες

Παλιές ελληνικές διαφημίσεις

Διαφημίσεις από μια άλλη εποχή χωρίς τηλεόραση, τότε που οι καταχωρήσεις στα έντυπα αλλά και οι αφίσες σαν αυτές που παρουσιάζουμε ήταν το σημαντικότερο μέσο προβολής. Κάποια από τα διαφημιζόμενα προϊόντα δεν υπάρχουν ενώ άλλα αναφέρονται σε πολύ γνωστές φίρμες.

Το Rol λανσαρίστηκε το 1956 ως το πρωτοποριακό απορρυπαντικό για το πλύσιμο των ρούχων και των πιάτων. Η εταιρία ονομαζόταν Rolco και είχε ιδρυθεί το 1948 στο Μοσχάτο ως η πρώτη παραγωγική μονάδα χρωμάτων και απορρυπαντικών με την επωνυμία «Βιανίλ Χρωματουργεία». Το Rol έφερε επανάσταση στα νοικοκυριά και για πολλά χρόνια έγινε η νούμερο ένα επιλογή των Ελληνίδων. Το 1968 ακολούθησε ένα ακόμα προϊόν θρύλος από την εταιρία, το περίφημο AVA, προπομπός του οποίου ήταν το εδώ διαφημιζόμενο Rol με 07 για το πλύσιμο των πιάτων. Με ένα ακόμα μυστήριο συστατικό, αφού και πάλι δεν μαθαίνουμε τί είναι το 07, πέρα από το επίσης αόριστο «αόρατο γάντι για την προστασία των χεριών»! (1959)

Χρόνος εργασίας στην Ε.Ε.

Χάρτης που δείχνει ποιοι Ευρωπαίοι έχουν τη μεγαλύτερη επαγγελματική ζωή

Τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι οι Ιταλοί έχουν τη συντομότερη επαγγελματική ζωή της Ε.Ε. - κατά μέσο όρο μόλις 30,7 χρόνια. Οι εργαζόμενοι Σουηδοί, φτάνουν τα 41,2 χρόνια. Οι γείτονές τους στη Βόρεια Θάλασσα στις Κάτω Χώρες, τη Δανία, τη Μεγάλη Βρετανία και τη Γερμανία έχουν, εξίσου, μεγάλη επαγγελματική ζωή.  

Σε όλη την Ευρώπη, οι άνθρωποι δαπανούν περισσότερα χρόνια εργασίας από 

ό,τι στο παρελθόν. Το 2015, οι Ευρωπαίοι εργάστηκαν κατά μέσο όρο 1,9 έτη περισσότερο από ό,τι πριν από μια δεκαετία. Οι άνθρωποι στη Μάλτα είδαν την μέση επαγγελματική τους ζωή να αυξάνεται κατά 5,1 έτη μεταξύ του 2005 και του 2015. Ωστόσο, δεδομένου ότι μπορούν ακόμα να περιμένουν να εργαστούν μόνο για 33,4 χρόνια, είναι απίθανο ότι πολλοί από τους φίλους τους στο βορρά θα αισθάνονται πολύ λυπημένοι γι 'αυτούς. 

Αν και οι Σουηδοί έχουν τη μακρύτερη επαγγελματική ζωή, δεν σημαίνει ότι είναι αλυσοδεμένοι στα γραφεία τους. Ενώ το 13% των εργαζομένων στις χώρες του ΟΟΣΑ εργάζονται περισσότερες από 50 ώρες την εβδομάδα, στη Σουηδία μόνο, το 1% . Η Σουηδία είναι επίσης γνωστή για τις φιλικές προς την οικογένειά της πολιτικές εργασίας, όπως "γενναιόδωρη" άδεια μητρότητας και πατρότητας και μειωμένα ωράρια τις εργάσιμες ημέρες. Ίσως χάρη στην εκτίμησή τους για την ισορροπία εργασίας-προσωπικής ζωής, να είναι σε θέση να τη διατηρήσουν για πολλά χρόνια ακόμα.

οι Έλληνες από την άλλη έρχονται τρίτη στην κατάταξη με 32,3 χρόνια εργασίας κατά μέσο όρο και με πολύ μικρή διαφορά από τους Βούλγαρους που βρίσκονται στη δεύτερη θέση. 

Πηγή: https://www.weforum.org

Ηλικία και εργασία στον κόσμο

Υπάρχει τεράστια διαφορά στα ποσοστά απασχόλησης μεταξύ των ανθρώπων άνω των 65 ετών που συνεχίζουν να εργάζονται σε διάφορες χώρες. Μια πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ διαπίστωσε ότι τα υψηλότερα ποσοστά ατόμων που εργάζονται μετά τα 65, εντοπίζονται στην Ασία με την Ινδονησία να σημειώνει το αξιοσημείωτο 50,6% σε άτομα ηλικίας 65-69 ετών. Ο αριθμός αυτός είναι υψηλός και σε άλλες περιοχές της Ασίας, με ποσοστό 45% στη Νότια Κορέα και 42,8% στην Ιαπωνία. Σε αντίθεση με την Ευρώπη, όπου υπήρχαν ευρείες διαμαρτυρίες όταν η ηλικία συνταξιοδότησης αυξήθηκε ακόμη και ελαφρώς, μεγάλο μέρος της Ασίας στήριξε πράγματι την αύξηση της υποχρεωτικής ηλικίας συνταξιοδότησης. Οι λόγοι περιλαμβάνουν τα πάντα, από την επιθυμία να διατηρηθούν τα άτομα ενεργά μέχρι τις εμφανείς ανησυχίες που αφορούν τα οικονομικά. Η Νέα Ζηλανδία αν και δεν έχει υποχρεωτική ηλικία συνταξιοδότησης, είναι άλλη μια χώρα με υψηλό ποσοστό απασχόλησης μεταξύ των ηλικιωμένων, καθώς το 42,6% των ατόμων ηλικίας 65 έως 69 εξακολουθούν να εργάζονται. Το ποσοστό είναι πολύ λιγότερο στην Αυστραλία στο 25,9%, ενώ είναι 31% στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην Ευρώπη, όπου συνέβησαν όλες αυτές οι διαμαρτυρίες, το ποσοστό είναι ακόμα χαμηλότερο. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το ποσοστό απασχόλησης για τα άτομα ηλικίας 65-69 ετών ανέρχεται στο 21%, ενώ στη Γαλλία και στην Ισπανία είναι μόλις 6,3 και 5,3% αντίστοιχα.

Πηγή: https://www.weforum.org άρθρο του Niall McCarthy

Βασικές αρχές οικονομίας

Οικονομία 

[η λέξη προέρχεται από την αρχαία ελληνική «οἰκονομία» (= «οἶκος» + «νέμομαι» ), που σημαίνει διαχείριση της οικίας, δηλαδή του νοικοκυριού] μπορεί να οριστεί επίσημα και γενικά ως το σύνολο των συνειδητών και συστηματικών ενεργειών των ανθρώπων, που διαβιούν σε κοινωνία, και περιλαμβάνει την παραγωγή, διανομή, ανταλλαγή και την κατανάλωση περιορισμένων σε ποσότητα αγαθών και υπηρεσιών, από διαφορετικούς παράγοντες σε μια δεδομένη γεωγραφική τοποθεσία. 

Οι οικονομικοί παράγοντες μπορεί να είναι ιδιώτες, επιχειρήσεις, οργανισμοί ή κυβερνήσεις. 

Οι συναλλαγές συμβαίνουν όταν δυο παράγοντες συμφωνούν σε μια αξία ή τιμή ενός (τουλάχιστον) αγαθού ή υπηρεσίας. Η τιμή αυτή συνήθως εκφράζεται σε ένα συγκεκριμένο νόμισμα.

Νοικοκυριό και οικογένεια

Νοικοκυριό είναι σύμφωνα με την οικονομική επιστήμη ένας κοινωνικός θεσμός ή πιο απλά μια κοινωνική ομάδα.

Γενικά η λειτουργία της οικονομίας ενός κράτους βασίζεται στους πολίτες του και στις συνήθειες τους. Οι πολίτες λοιπόν μιας χώρας συνήθως είναι οργανωμένοι σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες.

Η πιο σημαντική από αυτές τις ομάδες είναι η οικογένεια ή αλλιώς νοικοκυριό. Άλλες τέτοιες ομάδες είναι πχ και οι επιχειρήσεις, οι οργανισμοί ή ακόμη και το ίδιο το κράτος.

Στην ουσία λοιπόν η έννοια του νοικοκυριού ταυτίζεται με την έννοια της οικογένειας, δηλαδή με ένα σύνολο ατόμων που ζουν μαζί. Ένα νοικοκυριό όμως, μπορεί να αποτελείται και μόνο από ένα άτομο το οποίο ζει μόνο του.

Γενικά πάντως σε ένα νοικοκυριό τα μέλη του αποφασίζουν από κοινού το τι θα κάνουν σχετικά με τα οικονομικά θέματα που το απασχολούν και φορολογούνται συνήθως από κοινού.

Επίσης τα νοικοκυριά έχουν εισοδήματα (πχ από μισθούς και εργασία γενικότερα, από ενοίκια σπιτιών, από καταθέσεις κλπ). Εκτός όμως από έσοδα, έχουν και έξοδα, άρα πρέπει να αποφασίσουν τι ποσά θα ξοδέψουν για καταναλωτικά αγαθά, τι θα αποταμιεύσουν κλπ.

Σύγχρονα κριτήρια "ευτυχίας"

Φωτογραφία: Maynard Owen Williams, National Geograph

Ιδού, οι μελλοντικοί πολίτες της πιο ευτυχισμένη χώρα του κόσμου.

Κάνε κλικ στο σύνδεσμο για να διερευνήσεις τις πιο ευτυχισμένες χώρες του κόσμου!  http://mapmaker.nationalgeographic.org

Ευτυχία στον Κόσμο

Η έκθεση κατατάσσει 156 χώρες σε επτά βασικούς τομείς ευτυχίας ή "υποκειμενικής ευημερίας". 

Πώς οι συντάκτες της νέας έκθεσης καθορίζουν την ευτυχία ή την «υποκειμενική ευημερία»;

Οι ερευνητές έχουν δανειστεί ορισμούς από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). 

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ.

Η "Υποκειμενική ευημερία" περιλαμβάνει τρεις διαφορετικές πτυχές:

• γνωστικές αξιολογήσεις της ζωής του ατόμου

• θετικά συναισθήματα (χαρά, υπερηφάνεια)

• αρνητικά συναισθήματα (πόνο, θυμό, ανησυχία)

Επαγγέλματα του χτες

ΕΛΛΑΔΑ/ ΑΘΗΝΑ/ Ένας Πλανόδιος Πωλητής Πουλάει Σκούπες 
Φωτ.: ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 50
Μια εξαιρετική ασπρόμαυρη φωτογραφία της Βούλας Παπαϊωάννου (Λάρισα 1898 - Αθήνα 1990) που απεικονίζει έναν πλανόδιο πωλητή με σκούπες στα 1945-1955. Ο άνδρας της φωτογραφίας είναι φορτωμένος με ψάθινες σκούπες προς πώληση. Στο πίσω μέρος της φωτογραφίας διακρίνεται ένα κτήριο της εποχής, πιθανότατα είναι ένας ναός. Ο πλανόδιος πωλητής, που περιφέρεται στους δρόμους χωρίς μόνιμη εγκατάσταση, ήταν μια συνηθισμένη εικόνα στους δρόμους και τις πλατείες των ελληνικών πόλεων. Ασχολείται με την πώληση προϊόντων μικρής αξίας σε ανοικτούς χώρους.

ΕΛΛΑΔΑ/ ΑΘΗΝΑ/ Πλανόδιος Επισκευαστής Γυαλιών Δεκαετία του 50

Νεαρός πλανόδιος πωλητής γλυκών στο λιμάνι. Δεκαετία 1910

Ο νερουλάς ή νεροκόπος

Ήταν πλανόδιος πωλητής νερού και αναλάμβανε την τροφοδότηση των σπιτιών, σε πόλεις ή χωριά, που δεν είχαν δική τους προμήθεια.
Στην παλιά Αθήνα του 19ου αιώνα όπου δεν υπήρχε ακόμα ύδρευση στα σπίτια, αναλάμβανε την τροφοδότησή τους με νερό που προμηθευόταν από τον Υμηττό και κουβαλούσε με γαϊδούρι, μουλάρι ή κάρο. Έκανε πολλά κοπιαστικά δρομολόγια και αμειβόταν περίπου 1 δεκάρα τον τενεκέ. Υπήρχε συνήθως ένας νερουλάς σε κάθε γειτονιά και είχε σταθερή πελατεία. Ο Σπύρος Λούης, καθώς και ο πατέρας του, ασκούσαν αυτό το επάγγελμα στο Μαρούσι.

Το επάγγελμα αυτό εκτοπίστηκε ταχύτατα με την ίδρυση της ΟΥΛΕΝ-κατόπιν ΕΕΥ (1974-1980) & σήμερα ΕΥΔΑΠ- το 1930.

Νερουλάς, Μύκονος

Πλούσιες χώρες, φτωχοί λαοί

Ενώ ο δυτικός κόσμος συνεχίζει να προοδεύει, ο τρίτος κόσμος αντιμετωπίζει φτώχεια, επιδημίες, πολέμους, μόλυνση του περιβάλλοντος, παιδική θνησιμότητα.

Πόσο φτωχές είναι όμως στην πραγματικότητα οι χώρες του τρίτου κόσμου και πόσο πλούσιες οι "ανεπτυγμένες";

Το βίντεο προβλήθηκε στην ΚΡΗΤΗ TV, στο πλαίσιο της εκπομπή 

"Δεύτερη Ματιά"